Da li ste znali?
Svaki 3. čovek pati od neke alergije, a 1/2 tog broja čine deca
Najčešći simptomi alergije su kijanje, curenje iz nosa i svrab u očima
85% dece sa alergijskom astmom osetljivo je na grinje i prašinu
Od svih kućnih ljubimaca mačke najviše izazivaju alergijske reakcije.
Grinje su nevidljivi paraziti, po obliku slični paucima, koji se hrane ljudskom peruti. Ima ih u svakoj sobi, najviše u kućnoj prašini, posebno u tepisima i krevetima. Prosečan krevet je dom za oko milion mikroskopskih grinja. Prema naučnim podacima, grinje, koje su vidljive jedino mikroskopom jer im je dužina manja od jednog milimetra, mogu nastaniti bilo koji deo našeg životnog prostora, a pretpostavlja se da ih u jednom krevetu u proseku može biti i više od 1,5 miliona. Neka novija istraživanja povezuju vlažne prostore prepune grinja s mnogo većom učestalošću pojave astme i drugih alergijskih bolesti.
Koje tegobe izazivaju?
Alergija je prekomerna reakcija odbrambenog sastava organizma na inače neškodljive materije. U kontaktima sa njima odbrambeni sistem nepotrebno i prekomerno stvara antitela. Do alergijske reakcije dolazi kada se alergeni vežu za antitela, nakon čega se oslobađaju tzv. medijatori upale i izazivaju alergijske simptome. Ako je jedan roditelj alergičar, alergijski rizik za dete je 30 odsto, a ako su oba roditelja alergičari, alergijski rizik za dete je 80 odsto. Alergije disajnog puta označavamo trajnim ako je dokazana preosetljivost na grinje, plesni ili na životinjsku dlaku ili sezonskim ako su provocirane sezonskim alergenima tipa polena.
Alergijske manifestacije osim gornjeg disajnog puta (nos, sinusi), mogu zahvatiti i donje disajne puteve te provocirati nastanak hroničnog alergijskog bronhitisa i astme, te atopijski dermatitis i strofulozne promene na koži najmlađe populacije.
Ako se pojavi kijavica, svrab nosa ili očiju, suvi kašalj, promene na koži koje intenzivno svrbe, te da primarno nisu propraćene povišenom temperaturom, treba pomisliti na alergiju na grinje, pogotovo ako su simptomi prisutni samo u periodu jesen-zima kada je koncentracija grinja u kućnim uslovima povećana zbog povoljnih uslova za njihovo razmnožavanje - temperature od 20 do 30 stepena Celzijusa i relativne vlage od 65 do 80 procenata.
Veličina
Izumitelj mikroskopa, Anton van Levenhuk, je 1694. godine prvi put vidio ove organizme. Najbolje se vide pod mikroskopom kad su dobro osvjetljene i na crnoj podlozi. Tipične grinje su duge oko 420 µm i široke oko 250 do 320 µm. I muške i ženske grinje su sfernog oblika, kutikule krem boje sa crnim linijama. Mogu se prenositi vazdušnim strujama prouzrokovanim običnim kućnim aktivnostima.
Životni ciklus
Životna granica muških grinja je 20 do 30 dana, a oparena ženska grinja može živjeti i do 70 dana, i izleći 60 do 100 jaja u poslednjih 35 dana života.
Iz jajeta se izleže larva sa šest nogu, i nakon perioda od 20 do 30 dana, izliježe se odrasla grinja sa osam nogu.
Za sedamdeset dana života, ženska grinja ostavi oko 2000 čestica fekalija i još veći broj djelimično enzimski inficiranih čestica prašine
Stanište i hrana
Grinje preživljavaju u svim klimatskim uslovima, osim na velikim nadmorskim visinama, gdje je onemogućeno razmnožavanje. Neophodan uslov za ishranu i razmnožavanje grinja je relativna vlažnost vazduha preko 60%. Kada je vlažnost manja od optimalne, grinje funkcionišu sporije, na kraju postaju uspavane i mogu da umru. Nikad ne uzimaju vodu ustima, nego je apsorbuju iz vazduha.
Grinje bujaju u okruženjima poput kuhinja, kreveta i generalno kućnom okruženju, gdje ne dopiru direktne sunčeve zrake. Žive u posteljini, dušecima, namještaju i tepisima, jer tako mogu da se sakriju duboko u šupljine i među vlakna, da bi se bolje zaštitile od sunčevog svjetla, usisivača i drugih opasnosti. Kada su gladne i vlažnost je dovoljno visoka, izlaze na površinu da pokupe novu odumrlu ćeliju kože.
Grinje se, generalno, hrane svim vrstama sićušnih čestica organske materije. Neke vrste preferiraju ćelije ljudske kože, koje predstavljaju veliki dio prašine u domaćinstvu; neke više vole čestice tjestenina i brašno. Grinje nemaju želudac i najveći dio varenja se obavlja van organizma. Zbog toga luče enzime i smještaju fungus na čestice da bi svarile organsku materiju svojim enzimima prije nego što ih one unesu u organizam. Grinje jedu istu hranu više puta, i svaki put je samo djelimično svare. Između dva jedenja, česticu ostavljaju da se još sama rastvori. česticu koju grinja više neće jesti, naučnici nazivaju fekalijom grinje. U prosjeku, ljudsko tijelo odbaci oko 1,5 g kože svaki dan (približno 0,3-0,45 kg godišnje), što je dovoljno da se nahrani oko milion grinja pod idealnim uslovima.
Oboljenja
Djelimično svarena hrana i fekalije grinja su jedan od najznačajnijih uzroka alergija i jedino polen je češći uzrok alergije od grinja. Enzim DerP1, koji se nalazi u fekalijama grinja, je vrlo čest uzrok alergijskih reakcija, a i samo hitinsko tijelo grinje, koja tokom rasta odbacuje čestice kutikule, je alergens.
Udisanje grinja, njihovih fekalija i enzima može prouzrokovati i astmu, i imunoterapija može da pomogne kod liječenja.
Grinje takođe mogu uzrokovati rinitis, konjuktivitis i dermatitis. Duža izloženost kože proteinima u ekskrementima grinja može da naruši odbrambeni sistem kože i omogući ulazak alergenasa i iritanata, vodeći ka upalama i svrabu kože ili pruritisu.
Šta su grinje?
